الشيخ علي المشكيني
84
تفسير روان (فارسى)
معناى آيه : و يوسف پدر و مادر خود را طبق دستور بر فراز تخت قرار داد ، و چون وارد شد همگى براى او سجدهكنان به رو درافتادند . بايد دانست كه دربارهء اين سجده و تصحيح جواز سجده به غير خداوند كه از پيامبرى مانند يعقوب و نيز از همسر و فرزندانش صادر شده اختلاف است . برخى بر آناند كه همانند سجدهء فرشتگان به سوى آدم و مردم به سوى كعبه بود ، يعنى سجده براى خدا بوده لكن به سوى يوسف . و ارجح اين است كه سجده عبارت است از خضوعى خاص كه حداقل آن رسيدن پيشانى شخص به زمين است در برابر شخص يا شىء ديگرى ؛ و در مفهوم اين خضوع ، اعتقاد به الوهيت يا ربوبيت مسجودٌ له اخذ نشده ، هرچند اين نوع خضوع براى غير خدا در شرع اسلام جايز نيست لكن كفرآور هم نيست ، يعنى حرام فرعى است نه اصولى . و ممكن است سجدهء فرشتگان به آدم نيز از اين قبيل بوده كه به امر خداوند واجب شد . و ممكن است در شرع يعقوب هم نسبت به برخى موارد جايز بوده است . وَقَالَ يَا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُؤْياىَ مِن قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّى حَقّاً وَقَدْ أَحْسَنَ بِى إِذْ أَخْرَجَنِى مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُم مِّنَ الْبَدْوِ مِن بَعْدِ أَن نَّزَغَ الشَّيْطَانُ بَينِى وَبَيْنَ إِخْوَتِى إِنَّ رَبِّى لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ يعنى : و يوسف گفت : اى پدر ، اين خرور و سجود دستهجمعى كه انجام داديد تعبير و تأويل خواب پيشين من است كه خداوند آن را حقيقت بخشيد ؛ و پروردگارم بر من نيكى كرد هنگامى كه مرا از زندان بيرون آورد ، و پس از آن كه شيطان ميان من و برادرانم فساد و تباهى افكنده بود همهء شما را از صحرا به اينجا آورد . حقّاً كه پروردگار من نسبت به آنچه بخواهد احسانكننده و آنچه را بخواهد به دقت و حكمت انجامدهنده است ؛ همانا اوست كه دانا و باحكمت است . در تفاسير آمده كه : مراد از صحرا اين است كه يعقوب در اطراف شام در صحراى فلسطين بود و با شتردارى و گوسفندپرورى زندگى مىكرد . و برخى گفتهاند : او در كنعان بود و پس از مدتى از بعثت بيرون آمد و باديهنشينى را اختيار كرد و از آنجا بود كه به دعوت يوسف به مصر رفت .